Mensen die in een zorginstelling als een woonvorm of verpleeghuis wonen, houden te weinig geld over om normaal mee te kunnen doen in de maatschappij. Platform VG en de CG-Raad bepleiten een verbetering van hun inkomenspositie.

Op 15 juni vond een werkbezoek aan de AWBZ-instelling 's Heeren Loo (voor mensen met een verstandelijke en lichamelijke beperking) plaats, waar dit thema centraal stond. Kamerleden en andere betrokkenen discussieerden en er werden goede suggesties gedaan ter verbetering. De conclusie dat het slecht gesteld is met de inkomens van AWBZ-cliënten in instellingen kwam eerder al naar voren uit een onderzoek van het Nibud, in opdracht van de Platform VG en CG-Raad.

De voornaamste oorzaken:

• Hoge (vrijwillige) bewonersbijdragen, voor onder meer waskosten en ondersteunende begeleiding
• Deze bewoners hebben doorgaans geen recht op Wmo-voorzieningen of bijzondere bijstand van de gemeente
• Inkomens van AWBZ-bewoners zijn sowieso laag  (vaak een Wajong-uitkering); voor intramuraal verblijf geldt een hoge wettelijke eigen bijdrage (AWBZ, vaak meer dan vijftig procent), na aftrek van normale uitgaven voor persoonlijke verzorging (kapper e.d.) blijft er al weinig van over.

Verslag werkbezoek 's Heeren Loo
De bijeenkomst trok allerlei betrokkenen: de bewoners zelf, wethouders, ouders, landelijke politici, verzorgers, activisten van Makkers Unlimited en media. Deelnemers van Platform VG en de CG-Raad benadrukten dat meedoen in de samenleving voor iedereen mogelijk moet zijn, dus ook voor bewoners van AWBZ-instellingen. De CG-Raad pleit al jaren voor een benadering waarin de individuele cliënt en zijn wensen centraal staan en niet de systematiek. Een rondleiding langs verschillende bewoners van ’s Heeren Loo bevestigde de problematiek. Mensen gaven aan dat ze bijna niets van hun inkomen overhouden als zij eenmaal hun vaste lasten voor bijvoorbeeld financieel beheer en bewassing hebben betaald.

Meer AWBZ-zorg
Kamerleden vroegen zich af waarom belangenverenigingen hier juist nu aandacht voor vragen, er gaat immers steeds meer geld naar de AWBZ?
Het is inderdaad zo dat steeds meer mensen een indicatie krijgen voor AWBZ-zorg, maar gehandicapten vormen in omvang een vast percentage AWBZ-cliënten. Het is eigenlijk onterecht dat juist zij het gelag betalen voor de toename in gebruik van AWBZ-zorg.
De bestuurder van ’s Heeren Loo gaf aan dat tegenwoordig meer dan vroeger wordt uitgegaan van individuele keuzemogelijkheden van de bewoner, terwijl bewoners geen individuele keuzes kunnen maken als zij moeten leven op een inkomensniveau onder dat van de bijstand. Zij stelde dat 'de ontwikkeling van mensen stopt, waar de verveling begint'.  En door bezuinigingen in de dagbestedingsactiviteiten slaat de verveling nu toe…

Gemeenten
Vertegenwoordigers van gemeenten gaven aan dat er te weinig gemeentelijk budget is om bijvoorbeeld de Wet Werk en Bijstand en de Wmo ook toegankelijk te maken voor mensen in een AWBZ-instelling. Een wethouder formuleerde namens de gemeenten een oproep aan de politiek: stel gemeenten in staat om beter beleid te ontwikkelen voor mensen die in een AWBZ-instelling wonen!

Versnippering
Deelnemers aan het werkbezoek stelden vast dat versnipperde regelgeving ook nadelig uitwerkt. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gaat bijvoorbeeld over inkomen, terwijl het ministerie van VWS (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) verantwoordelijk is voor eigen bijdragen in de zorg. Een aanwezige ouder van een kind met een beperking vertelde dat hij voor inkomensondersteuning bij maar liefst vijftien verschillende instanties aan moest kloppen. Het werkbezoek eindigt dan ook met een oproep aan de landelijke en plaatselijke politiek om eens over de schotten van de regelgeving heen te kijken. 

Platform VG en de CG-Raad stelden een aantal voorstellen ter verbetering op. Onder meer de volgende verbeteringen: 

• Vaststelling van normbedragen en inkomensafhankelijke maxima voor de bewonersbijdragen in de AWBZ
• Volledige toegankelijkheid van de Wet maatschappelijke ondersteuning voor mensen die wonen in AWBZ-instellingen.

Bron: CG-Raad, www.cg-raad.nl

Zie ook een reportage via www.omroepgelderland.nl