Het eerste Nederlandse onderzoek naar seksueel misbruik onder mensen met een verstandelijke beperking laat schokkende cijfers zien. Ruim 60% van de vrouwen en bijna een kwart van de mannen heeft te maken met seksueel misbruik. Dat is veel meer dan onder de algemene bevolking.

De cijfers staan in het rapport Beperkt weerbaar van Movisie en RutgersWPF. Zij deden in opdracht van het ministerie van VWS onderzoek naar seksueel misbruik van mensen met verstandelijke , lichamelijke en/of zintuiglijke beperkingen. Platform VG en onder meer VGN (brancheorganisatie van zorgaanbieders) hadden aangedrongen op het onderzoek. Platform VG zat in de begeleidingscommissie.

De cijfers zijn schokkend, maar Platform VG is er niet door verrast. “Het is een bevestiging van wat we vermoeden. Uit buitenlands onderzoek blijken vergelijkbare cijfers. Het is en blijft onthutsend.”, aldus Wim Drooger, directeur van Platform VG. “Wat het onderzoek uniek en extra waardevol maakt, is dat mensen met een beperking zelf ook zijn geïnterviewd. Dit heeft nieuwe informatie opgeleverd. Belangrijke uitkomst is dat misbruik net zo’n grote impact heeft op deze groep als op andere mensen in de samenleving. In het verleden is wel gesuggereerd dat de impact minder groot zou zijn. Het blijkt dat de angst en de weerzin even groot is.

Wat kunnen we er aan doen
Wat moet er gebeuren? Het allerbelangrijkste is preventie. Goede seksuele voorlichting geven aan mensen met een beperking en het onderwerp bespreekbaar maken. Ook het weerbaar maken van mensen hoort daar bij; durf grenzen te stellen en voor jezelf op te komen. Maar de verantwoordelijkheid ligt zeker ook bij anderen; ouders en mensen uit het sociale netwerk, professionals zoals zorgmedewerkers en onderwijskrachten.  Zij moeten een veilige omgeving creëren,  signalen oppikken etc.

Zorginstellingen hebben een extra grote verantwoordelijkheid. Het onderwerp krijgt daar al veel aandacht. Zo heeft de branche protocollen gemaakt om misbruik binnen instellingen te voorkomen en die aangeven hoe men moet handelen als er een vermoeden of constatering is van seksueel misbruik. Toch vindt Platform VG dat het  beter kan en moet. Ten eerste moet de aandacht voor het onderwerp niet verslappen, zorginstellingen moeten de protocollen continu gebruiken en toepassen. Hoe meer persoonlijke aandacht er binnen een instelling is voor de cliënt, hoe  beter signalen worden opgepikt. Ook scholing van (zorg)professionals op dit vlak is van groot belang: hoe voorkom je misbruik, hoe herken je signalen en hoe ga je er mee om?  Zorginstellingen zullen, hoe moeilijk zij dat ook vinden, open moeten zijn over misbruik als het dan toch voorkomt. De doofpot is geen optie.

Meldcode
Staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten (VWS) heeft de Tweede Kamer per brief laten weten dat het onderwerp wordt opgenomen in de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Deze meldcode - die naar verwachting begin 2012 van kracht gaat - beschrijft in stappen wat een professional moet doen als hij een vermoeden van misbruik en mishandeling heeft. 

• Klik hier voor het persbericht over Beperkt weerbaar.